همین نگاهی که آن را با جملات قبلی توضیح می‌دهد. نگاهي كه در پي آن، شوروشوقي براي احياي دوباره هنر پارچه‌بافي ايراني با قدمت شش هزار ساله نهفته است... آزاده ياسمن نبي‌زاده، راه دست‌بافته‌هاي كهن ايراني را با بافتن دوباره تار و پود، به دنياي لباس‌هاي ماشيني و صنعتي امروز هموار كرده است. داستان این ابتکار را خیلی ساده توضیح می‌دهد.

نقطه آغاز
خودش می‌گوید با جاجيم‌بافي قدم به دنياي طراحي لباس گذاشته. او كه مجذوب گوريدگي و كلافگي نخ و يك پارچگي‌اي كه در نهايت از دل همين آشفتگي به وجود می‌آمده، شده بود، اين طور كه خودش مي‌گويد، در شروع كار اصلا دغدغه لباس و پوشاك نداشته :«من غرق دنياي بافندگي شده بودم. هنر پارچه‌بافي براي من آن‌قدر جذاب بود كه تنها دو واحدي كه در دانشگاه به عنوان بافت داشتيم، من را به ادامه كار اميدوار كرد.» اوكارش را با جاجيم‌بافي شروع كرد و از همان موقع هم هدفي جز بافندگي نداشت: «اما فكر مي‌كنم وقتي ما راهي را ادامه مي دهيم و به سمت جلو حركت مي‌كنيم ، در مسير همين حركت، افق‌هاي پيش روي ما تغيير مي‌كند تا جايي كه آدمي، آينده متفاوتي را براي خودش ترسيم مي‌كند. درست مثل خود من كه در آغاز مسير، فقط دغدغه بافتن و دوباره ساختن حرفه‌اي را داشتم كه هزاران سال وجود داشت و دست به دست منتقل شد تا اين‌كه ما اين حرفه و هنر هزاران ساله را به شاگردمان، ماشين سپرديم».

دنياي دست‌بافته‌ها
كارهاي نبي‌زاده تركيبي از جاجيم و ابريشم است. در تمام كارهايش، پارچه از نوع پارچه‌هاي دست‌باف است. او پيرو تعهدي كه درون خود به دنياي بافندگي و در حقيقت هنر احساس مي‌كند، خود را ملزم مي‌داند در كارهايش تنها از پارچه‌هاي دست‌بافته استفاده كند. اين طراح پارچه و لباس در قبال اين تعهد، كارش را با جاجيم بافي شروع كرده : «بعد از استفاده از جاجيم، من به جايي رسيدم كه احساس كردم بايد در كنار اين پارچه‌هاي به نسبت ضخيم و پر نقش و نگار و به قولي هم پرسر و صدا، از پارچه‌هايي استفاده كنم كه ساده‌تر و حتي آرام‌تر باشند. به دنبال همين احساس نياز، با همكاري همسرم كار مطالعه روي پارچه‌هاي ابريشم‌بافي كاشان را شروع كرديم كه خوشبختانه به نتايج خوبي هم رسيديم و تا امروز سه سالي مي‌شود كه ما با ابريشم‌باف‌هاي كاشي همكار شده‌ايم و پارچه‌هاي ابريشم كاشان را دوباره زنده كرده‌ايم. البته با تغييرات كوچكي كه براي همراهي اين پارچه‌ها با دنياي امروز در آن‌ها ايجاد مي‌كنيم».

مراحل كار
طراحي و خلق يك لباس در شيوه كار نبي‌زاده از طراحي پارچه شروع مي‌شود. او بعد از تحقيقات و مطالعاتي كه براي پياده كردن مفهوم موردنظرش انجام مي‌دهد، دست به طراحي پارچه مي‌زند: «پارچه براي من بيان اول است نه خود لباس. بنابراين مراحل خلق هر طرح براي من از طراحي پارچه شروع مي‌شود. بر اين اساس كه مدلي كه قرار است به وجود آيد، چه مفهومي را مي‌خواهد بيان كند و براي بيان اين مفهوم چه ميزان پارچه و چه رنگ‌هايي نياز است؛ اين‌كه سطوح رنگي قرار است از كجا بگذرند و... خلاصه اين‌كه قبل از برش خوردن لباس، پارچه، مطابق با نقشي كه در خلق آن لباس به عهده دارد و طرح‌ها و رنگ‌هايي كه قرار است در آن به كاربرده شود، از ابتدا بافته مي‌شود و ديگر نيازي به دوختن چند پارچه در كنار هم نيست. در حقيقت طراحي پارچه و طراحي لباس در خدمت يكديگر قرار مي‌گيرند».

سفر به تاريخ
طراحي لباس‌هاي نبي‌زاده همه از گذشته‌ها و گذر تاريخ نشأت مي‌گيرد. كارهاي او به 4 دوره مختلف تقسيم مي‌شود. دوره اول، فقط شامل بافت شال است. اين دوره، برگرفته‌شده از شروع تمدن لباس است؛يعني بدون اين‌كه قرار باشد پوششي براي تن وجود داشته باشد. او فقط با تلفيق رنگ و با بازي تاروپودهاي پارچه، شال‌هايش را مي‌بافد. درست مثل شروع تمدن لباس كه فقط پارچه‌ها را لُنگ‌وار دور خود مي‌پيچيدند.

دوره بعد، دوره‌اي است كه به تعبيرخود خانم نبي‌زاده از آن‌ها به عنوان بافته‌پوش‌ها ياد مي‌شود. اين دوره متاثر از ارزشمندي پارچه‌هاي دست‌بافته، كم‌ترين برش و قيچي به آن‌ها مي‌خورد؛ يعني هر جوري كه پارچه روي بدن ريخته مي‌شود، فرم لباس را درست مي‌كند. اين دوره از طرح‌هاي نبي‌زاده در حقيقت نگاهي است بر آغاز تمدن پوشش در ايران؛ يعني استفاده از طرح‌هاي ساده و بدون برش آزادي كه براي همه افراد مناسب بودند. البته با تغييرات كوچكي كه آن‌ها را به حال و هواي دنياي امروز نزديك مي‌كند. دوره «اقوام»، دوره بعدي كارهاي نبي‌زاده هستند. او اين دوره را با عنوان رخت‌ها معرفي مي‌كند. اين دوره متاثر از زماني است كه به‌دنبال حمله مغول به ايران، پوشش‌هاي ايراني هم دچار دگرگوني شدند.

از همين زمان بود كه برش به دوخته‌هاي ايراني راه پيدا كرد و لباس هر فرد به قامت‌اش بريده مي‌شد: «من در اين دوره از تركيب لباس‌هاي اقوام مختلف ايراني استفاده كردم. مثلا تركيب بلوز كردي با پيراهن جنوبي و سربندكردي و در نهايت پوشيدن همه اين‌ها با هم. در حقيقت هدف من، طراحي لباس‌هايي است كه با اتكا به ريشه‌هاي ايراني و تاريخي كه داريم، ساخته شوند و سعي مي‌كنم با تكرار طرح‌هاي گذشته به آن‌چه كه مي‌خواهم، نزديك شوم. البته مسلما اين تكرار، يك تكرار متفاوت و متناسب با دنياي امروز است.» دوره چهارم هم دوره‌اي است كه نقش بزهاي سيلك كاشان به لباس‌هاي خانم نبي‌زاده راه پيدا كرده‌اند. در نهايت هم لباس‌هايي از اوست كه در دوره جديد سير مي‌كنند و خودش از آن‌ها با نام اقتباس ياد مي‌كند. البته اين دوره از كارها هنوز به نمايش در نيامده است و اين طور كه خانم نبي‌زاده مي‌گويد، اين دوره الهام‌گرفته از لباس‌هايي است كه در كل تاريخ ايران، بيشترين استفاده را داشته‌اند.

تكرار غيرتكراري
آزاده ياسمن نبي‌زاده در مورد چگونگي هم‌خواني طرح‌ها و بافته‌هايي كه از دل تاريخ ايران برمي‌آيند، با دنياي امروز مي‌گويد: «وقتي ريشه‌ها وجود داشته باشند و ما آن‌ها را با روح زمان حال تركيب كنيم، خواه‌ناخواه، هم‌خواني و پذيرش طرح‌هاي به ظاهر قديمي، به وجود مي‌آيد. من معتقدم كه هنر در گذر زمان تكرار مي‌شود. اما زماني تكراري مي‌شود كه ما به سمت كپي‌برداري محض و خلق كارهاي تكراري برويم.

البته در كنار هنر، پاي سنت هم در طرح‌هاي پيشينيان ما به ميان كشيده مي‌شود. به نظر من براي آن‌كه اين سنت‌ها به آينده انتقال پيدا كند، بايد صيقل بخورد؛‌يعني يك اتفاق جديد يا يك نگاه جديد بايد در آن وجود داشته باشد كه به نظر اطرافيان نخ‌نما نيايد و اين همان چيزي است كه من سعي مي‌كنم در كارهايم پياده كنم تا دچار همان مقوله تكراري شدن هنر نشوم. طرح‌ها هم به اين ترتيب باب طبع مخاطبان امروزي قرار مي‌گيرد.» طرح‌هاي نبي‌زاده، همه با وجود پشتوانه تاريخي و جغرافيايي كه دارند، روح زمان حال هم در آن‌ها دميده شده و كاملا قابل استفاده هستند. همان كنديز ساساني‌ها و خفتان هخامنشي‌ها،كه با وجود تغييراتي كه در آن‌ها ايجاد شده با مدرنيته دنياي امروز كه به نوعي به هم‌ريختگي و وصله شدن فرهنگ‌ها را به همراه دارد، كاملا هارموني دارند

بازي با رنگ‌ها
رنگ‌هايي كه در پارچه‌بافي‌ها و طراحي‌هاي خانم نبي‌زاده به چشم مي‌خورد، كاملا سنتي‌اند: «در ابريشم‌بافي‌ها شديدا تعصب داشتم كه رنگ‌ها به هم نخورند و به‌همين‌خاطر چون در شيوه ابريشم‌بافي سنتي كاشي‌ها از 7 رنگ سنتي استفاده مي‌شود، من هم با همان 7 رنگ سنتي كار مي‌كنم و چيزي را اضافه نمي‌كنم. البته من از شيوه‌هاي فراموش‌شده رنگ‌رزي قديمي هم براي ايجاد تغييرات كوچك در رنگ‌بندي پارچه‌ها استفاده كرده‌ام تا اعتبار و افتخار پارچه‌هاي ابريشمي را دوباره به آن‌ها بازگردانم. مثلا از تكنيك «ابرش» استفاده كرده‌ام؛ روش قديمي رنگ‌رزي كه حدود 30سال است به فراموشي سپرده شده. شيوه كار به اين شكل است كه يك كلاف خام به جاي اين‌كه در يك رنگ انداخته شود، بخش ابتدايي آن در يك رنگ، بخش مياني در يك رنگ و بخش انتهايي آن هم در يك رنگ ديگر انداخته مي‌شود و همين تكنيك به پارچه، حالت سايه‌روشن آبرنگ‌واري مي‌دهد. در مواردي هم چله‌كشي پارچه‌هاي ابريشم را سفيد كردم كه در نهايت به رنگ‌هاي روشن مناسب تابستان رسيديم.» آزاده ياسمن نبي‌زاده تاكيد مي‌كند، در نهايت رنگ، طرح و نوع بافت پارچه را دوره تاريخي و زمينه جغرافيايي كه كار قرار است در قالب آن تعريف شود، تعيين مي‌كند.

يك برند كاملا ايراني
برند لباس‌ها و در حقيقت بافته‌پوش‌هاي خانم نبي زاده به نام خودش يعني «آزاده ياسمن» است. خانم نبي‌زاده تلاش مي‌كند كه «آزاده ياسمن» يك برند موفق و بزرگ ايراني باشد. برندي كه در جهان، پارچه ايراني، طرح‌هاي ايراني و لباس ايراني را معرفي كند. خانم نبي زاده براي رسيدن به اين نگرش، دست به طراحي سايتي به نشاني www.A-y.ir كه معرف برند آزاده ياسمن است.

قيمت دست‌بافته‌ها
قيمت لباس‌هاي خانم نبي‌زاده از 200 هزارتومان به بالاست. او در مورد قيمت اين لباس‌ها مي‌گويد: «با توجه به قيمت ابريشم، وضعيت روشن است. البته به نظر من براي طراحي پارچه، رنگ‌رزي و بافت آن و در نهايت طراحي و دوخت لباس، قيمت‌ها اصلا بالا نيستند. هرچند افرادي هم هستند كه مي‌گويند چه لزومي دارد پارچه‌هاي دست‌بافت با قيمت‌هاي بالا باشند و نظرشان اين است كه پارچه‌ها، صنعتي توليد شوند تا قيمت‌ها كم شود! اما من به دست‌بافته شدن پارچه‌ها تعهد دارم. در دوره ماشيني آدم‌ها براي روح بخشيدن به كاري كه انجام مي‌دهند، زماني صرف نمي‌كنند. زماني كه شخص براي يك هنر مي‌گذارد، روحي است كه در آن هنر جاري مي‌شود و اين ارزشي است كه كار هنري پيدا مي‌كند. مثلا چرا ما به فرش دستي عشق مي‌ورزيم؟ به هرحال مشتريان من از گروه خاصي هستند كه همه تشنه صنايع دستي و اصالت از دست‌رفته ايراني هستند. آن‌ها با عشق، كارهاي من را مي‌خرند».

منبع: زندگي ايده‌آل

به اشتراک بگذارید: